Tất cả những luận bàn mang tính tôn giáo về sự thân mật trong đời sống tính dục có thể khiến một số người đặt câu hỏi: “Chẳng phải nhân đức trong sạch sẽ phá hỏng tính tự nhiên sao?” Đó là một câu hỏi hợp lý, và Thánh Gioan Phaolô II đã dành khá nhiều thời gian để đưa ra một câu trả lời sâu sắc cho điều này.
Trong Tình yêu và Trách nhiệm, Thánh Gioan Phaolô II nhận xét rằng đức khiết tịnh thường bị xem như kẻ thù của tình yêu, vì người ta hay lẫn lộn giữa phản ứng cảm tính và cảm xúc với tình yêu thật sự.186 Bản năng tính dục là một phần của bản tính con người, nên nó không phải là vấn đề. Vấn đề nảy sinh khi dục vọng làm biến dạng bản năng ấy đến mức khoái cảm tình dục trở nên quý giá hơn con người. Khiết tịnh sửa chữa sự lệch lạc này, vì nó hướng trật tự ham muốn tình dục của con người theo những đòi hỏi của tình yêu.
Nhân đức trong sạch không phải là nguyên nhân gây ra căng thẳng tính dục, nhưng là giải pháp cho sự căng thẳng ấy.187 Nếu sự buông thả có thể loại bỏ căng thẳng, thì cơn thèm muốn khoái lạc đã không trở lại nhanh chóng đến thế, cũng không ngày càng đòi hỏi nhiều hơn theo thời gian. Thay vì xem khiết tịnh như chướng ngại vật phải vượt qua để đạt thỏa mãn, ta nên coi nó như phép thử của tình yêu. Trong khi tình yêu không sợ chịu đau để làm điều thiện, dục vọng bộc lộ tính ích kỷ và hèn nhát.
Gioan Phaolô giải thích rằng lúc đầu, con người kinh nghiệm sự tự chủ như khả năng chống lại cám dỗ. Nó có thể gây cảm giác gượng ép, gò bó. Tuy nhiên theo thời gian, nhờ nó ta trưởng thành trong khả năng cảm nhận, yêu mến và thực hiện ý nghĩa của thân xác — điều mà dục vọng không hề biết.188 Nhờ đó, nam và nữ dần khám phá phẩm giá của mình và “sự tự do của việc tặng ban.”189 Lề luật chống lại dục vọng không còn là gánh nặng nữa, tùy theo mức độ mà một trái tim được cứu chuộc nhờ Đức Kitô. Thay vì coi sự thanh khiết là một ràng buộc tẻ nhạt, nó trở thành chìa khóa của sự bộc lộ tự nhiên đích thật.
Michael Waldstein chỉ ra rằng cách bộc lộ tự nhiên (spontaneous) không có nghĩa là bốc đồng hay thiếu kế hoạch, nhưng bắt nguồn từ tiếng Latinh spons, có thể hiểu là “ý chí tự do”. Nghĩa là ý chí tự do của con người là nguồn gốc của hành vi, chứ không phải bản năng xác thịt hay thói nghiện.190 Gioan Phaolô nói thêm: “Chính khi có khả năng làm chủ được các xung lực ấy con người mới đạt tới được sự bột phát sâu xa và chín chắn nhất, và với điều đó ‘tâm hồn’ con người, một khi điều khiển được bản năng, mới tái khám phá vẻ đẹp tinh thần của thân xác hiển lộ nữ tính và nam tính của nó.”191 Một trong nhiều hoa trái của sự làm chủ bản thân là nam và nữ có được cảm thức sâu xa hơn về phẩm giá của người kia trong trái tim mình.192 Họ nhận ra rằng thân xác con người có một vẻ đẹp vượt trên tầng mức thể lý.193
Sự tự nhiên là điều tốt lành. Thật vậy, Gioan Phaolô khẳng định rằng mỗi người “được kêu gọi đến sự tự nhiên trọn vẹn và trưởng thành trong những tương quan được khai sinh từ sức hấp dẫn bền bỉ giữa tính nam và tính nữ. Sự tự nhiên ấy tự nó là hoa trái dần dần của sự phân định những xung năng nơi chính trái tim mình.”194 Ngài thêm rằng người ta không nên sợ việc phân định những chuyển động của trái tim. Trái lại, người ta phải trở nên “người chủ đích thực của những xung năng thâm sâu nhất của mình, như người canh giữ một mạch suối ẩn khuất.”195 Nếu kiên trì làm như thế, “trái tim con người sẽ, theo một nghĩa nào đó, thông phần vào một sự tự nhiên khác mà ‘con người xác thịt’ hầu như chẳng biết gì hoặc biết rất ít.”196
Khi dục vọng thống trị tâm hồn, người ta có thể cảm thấy được giải thoát khỏi những ràng buộc bên ngoài, nhưng nhìn kỹ sẽ thấy vô số ràng buộc bên trong đang cướp mất tự do của họ. Chẳng hạn, nếu ai đó thiếu tự chủ, người ấy có tự do để trao ban chính mình không? Đức Giáo Hoàng nhận xét: “Một bên là thỏa mãn các đam mê dục vọng, còn bên kia là niềm vui mà con người cảm thấy khi sở hữu chính mình trọn vẹn hơn bằng cách trở nên tặng phẩm đích thực trao hiến cho một người khác ngày càng nhiều hơn.”197
Trong khi có người bị tội lỗi trói buộc, thì cũng có người bị nỗi sợ trói buộc. Một ví dụ điển hình là những ai lo sợ rằng họ sẽ đánh mất chính mình nếu họ dấn thân nghiêm túc vào ơn gọi của mình. Nhưng con người không bị ràng buộc bởi sự dấn thân, mà chỉ bởi nỗi sợ trước sự dấn thân ấy. Chính sự lo âu này ngăn nhiều người không thể tìm thấy chính mình qua việc hiến thân của mình. Dù là tội lỗi hay sợ hãi đang trói buộc con người, Lời Chúa tuyên bố: “Chính để chúng ta được tự do mà Đức Kitô đã giải thoát chúng ta” (Gl 5,1). Chính sự tự do ấy là chìa khóa của sự tự nhiên.
186 Cf. Wojtyla, Love and Responsibility, 146.
187 Cf. TOB 129:1.
188 Cf. TOB 128:3.
189 TOB 49:6.
190 Pope John Paul II, Man and Woman He Created Them, 64.
191 TOB 48:5.
192 Cf. TOB 101:1.
193 Cf. TOB 15:4.
194 TOB 48:2.
195 TOB 48:3.
196 TOB 48:5.
197 TOB 58:7.
Leave a Reply